سد سکوت

همه چیز و هیچ چیز .... و شاید جایی برای زمان دلتنگی ....

کتابخانه جنگ
ساعت ٦:٥٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱۱/٥  کلمات کلیدی: معرفی کتابخانه ها

کتابخانه جنگ

یکی بود، یکی نبود. زیر گنبد نه‌چندان کبود حوزه‌ی هنری تهران، دفتری بود برای ادبیات و هنر مقاومت؛ که کارها و حرف‌های تازه‌ای درباره‌ی جنگ داشت.
دفتری که روزگاری "مرتضی سرهنگی" به ‌راه انداخته بود و یک تنه بیش از 550 جلد کتاب جنگ منتشر کرده بود؛ حالا می‌خواست یک "کتابخانه‌ی تخصصی" برای مجموعه‌سازی و اطلاع‌رسانی تمام آثار جنگ هشت ساله برپا کند. 

این شد که بالاخره در سی‌ویکم شهریور 1379 قصه‌ی کتابخانه‌ی جنگ از یک اتاق 9متری، با چند قفسه کتاب و یک میز امانت کوچک و البته دل‌های پر امیدی که کار را همراهی می‌کرد؛ با مسئولیت "نصرت‌الله صمدزاده" کتابدار با تجربه‌ی کتابخانه‌ی مرکزی حوزه‌ی هنری آغاز شد. قصه‌ای که با تمام فراز و نشیب‌هایش کم کم شبیه افسانه‌ می‌شود.

یک رده‌بندی جدید
با پیشرفت کار، به جز مشکلاتی از قبیل کمبود جا و نیروی انسانی، مشکلی به نام رده‌بندی جنگ نمودار شد. پیش از این به موضوع جنگ به عنوان یکی از شاخه‌های عمومی و پراکنده در سایر موضوعات و رده‌بندی‌ها نگاه می‌شد و از طریق چنین رویکردی نمی‌توانستی آثار جنگ را در کتابخانه‌های مرجع ــ حتی جایی مثل کتابخانه‌ی ملی ــ دنبال کنی!
این مشکل با چندین سال تحقیق و پژوهش و تجربه‌ی عملی و با تخصصی شدن یک رده‌بندی و طراحی آن بر اساس اصول مدون و با استخراج تمام اطلاعات تخصصی فهرست‌نویسی، برطرف شد؛ به نحوی که اکنون نه تنها "رده‌بندی جنگ" مورد استفاده‌ی پژوهش‌گران است، بلکه این شیوه‌ی رده‌بندی برای دیگر کتابخانه‌‌های تخصصی هم قابل تجویز است.

اما وظیفه‌ی اصلی کتابخانه، غیر از جمع‌آوری و آرشیو تمام منابع جنگ، ایجاد مرجعیتی برای مباحث نظری و علمی اطلاع‌رسانی و کتابداری جنگ است.
صمدزاده که از آثار مرجع پدید آمده طی این سالها گله‌مند است؛ وضع کتاب‌شناسی‌ها را اسفناک می‌داند و می‌گوید: «اکثر این کتاب‌شناسی‌ها از نبود کارشناسی مناسب در موضوع و عدم روشمندی در شیوه‌ی جمع‌آوری و تدوین اطلاعات کتاب‌شناختی رنج می‌برند و در تفکیک منابع و اختصاص  موضوعات خاص مرتبط با جنگ ایران و عراق به بی‌راهه رفته‌اند و قابلیت گسترش ندارند و متولد نشده پیر می‌شوند
و کارکرد خود را از دست می‌دهند.»

کتاب‌شناسی‌هایی که در چهار سال اخیر منتشر شده‌اند؛ کم نیستند: کتاب‌شناسی خرمشهر/ محمدجواد جزینی (1387)، کتاب‌شناخت تئاتر مقاومت/ تقی اکبرزاده (1385)، کتاب‌شناسی اسارت/ مسعود ده‌نمکی (1384)، کتاب‌شناسی دفاع مقدس/ فیروزه برومند (1384)، مأخذشناسی جنگ ایران و عراق/ علی‌اکبر مرتضایی قهرودی (1384)، کتاب‌شناسی داستانهای بیست‌ساله انقلاب (امام، انقلاب، دفاع مقدس)/ قاسم‌علی فراست، سیده‌زهرا مدنی (1384) و ... اما صمدزاده معتقد است که  «نویسندگان و مراکز تحقیقاتی، آن‌قدر که از منابع این کتابخانه استفاده می‌کنند؛ از ظرفیت‌های علمی آن بهره‌ نبرده‌اند. برخی از این کتاب‌ها، آثار بسیار ضعیفی هستند که در فقر علمی موجود در برخی مراکز و نهادهای متولی امور دفاع مقدس، فرصت انتشار یافته و هزینه‌ای قابل توجه از بیت‌المال را صرف خود کرده و فرصت و ضرورتی از اطلاع‌رسانی را تباه نموده‌اند.»

سیستم بسته است
به کتابخانه که نزدیک می‌شوی، تابلوی نقره‌ای رنگ کتابخانه روی دیوار، خودنمایی می‌کند. آن طرف در، یک فضای نور‌گیر مناسب، کتابخانه را در خود خلاصه کرده است. آن اتاق کوچک جای خودش را به فضایی 150 متری در طبقه‌ی سوم ساختمان مرکزی حوزه‌ی هنری، داده است. پایانی تقریباً خوش برای کمبود فضا و شروعی تازه در یک راه طولانی و پر امید.

در این فضای کوچک تمام بخش‌های استاندارد یک کتابخانه شکل گرفته است: «سالن مطالعه»، «بخش نشریات»، «بخش مرجع»، «میز عضوگیری و امانت»، «مخزن کتاب‌های فارسی، عربی و لاتین» و «بخش سمعی‌ و بصری». دیدن آن همه‌ کتاب در مخازن کتابخانه بر سر ذوقت می‌آورد، می‌خواهی وارد مخزن شوی اما مانع می‌شوند. سیستم «بسته» اداره می‌شود. یعنی گشت و گذار در بین قفسه‌ها ممنوع. این کار به کتابداران محول ‌شده است. البته جای نگرانی نیست. این 3-4 جوان دانشجو، گرچه تمام وقت در کتابخانه حضور ندارند، اما بر منابع مسلط هستند. و با کمک بانک اطلاعاتی که در رایانه دارند خوب و سریع می‌توانند منابع مد نظرت را معرفی و یا پیدا کنند. 

از میان 7911 جلد کتاب فارسی، 250 جلد کتاب عربی، 323 جلد کتاب لاتین، 2260 شماره نشریه‌ی تخصصی و 260 لوح فشرده و انبوهی از پایان‌نامه‌های دانشگاهی و جزوات و گزارش‌ها و سایر منابع تخصصی (که از نظر موضوعی به جنگ ایران و عراق محدود نمی‌شود و جنگ‌های دیگر کشورهای جهان را هم در بر می‌گیرد) امکان ندارد که دست خالی از کتابخانه بیرون بیایی.

منبع :   http://ketabnews.com/detail-9236-fa-24.html